Mustafa Kemal Atatürk
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve ilk cumhurbaşkanı
Fotoğraf: Unknown author Unknown author · Public domain · Commons
Mustafa Kemal Atatürk (1881, Selanik - 10 Kasım 1938, İstanbul), Türk asker ve devlet adamıdır. Kurtuluş Savaşı'nın önderi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve 29 Ekim 1923'ten ölümüne kadar ilk cumhurbaşkanıdır. 24 Kasım 1934'te Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendisine "Atatürk" soyadı verilmiştir.
- Zaman çizgisi
- Çocukluğu ve eğitimi
- Osmanlı ordusundaki görevleri
- Millî Mücadele'nin başlangıcı
- Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Kurtuluş Savaşı
- Cumhuriyet'in ilanı
- İnkılapları
- İlkeleri
- Ölümü ve anısı
- Sık sorulanlar
- Kaynaklar
Zaman çizgisi
Selanik'te doğdu.
Harbiye'ye (Harp Okulu) girdi.
Harp Akademisi'nden kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu.
Trablusgarp Savaşı'nda görev aldı.
Çanakkale'de Arıburnu ve Anafartalar muharebelerinde görev aldı.
Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı.
Samsun'a çıktı; Millî Mücadele başladı.
Amasya Genelgesi yayımlandı.
TBMM Ankara'da açıldı; Meclis Başkanı seçildi.
Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verildi.
Büyük Taarruz başladı.
İzmir kurtarıldı.
Saltanat kaldırıldı.
Lozan Antlaşması imzalandı.
Cumhuriyet ilan edildi; ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Halifelik kaldırıldı; Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi.
Medeni Kanun kabul edildi.
Yeni Türk alfabesi kabul edildi.
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı; "Atatürk" soyadı verildi.
İstanbul'da hayatını kaybetti.
Naaşı Anıtkabir'e taşındı.
Çocukluğu ve eğitimi
Mustafa Kemal, 1881 yılında Selanik'te Ali Rıza Efendi ile Zübeyde Hanım'ın oğlu olarak dünyaya geldi. Kesin doğum günü bilinmediğinden 19 Mayıs 1881 tarihi resmî olarak kabul edilir.
İlk öğrenimine Şemsi Efendi Mektebi'nde başladı; ardından Selanik Askerî Rüştiyesi'ne ve Manastır Askerî İdadisi'ne devam etti. 1899'da İstanbul'daki Harbiye'ye (Harp Okulu) girdi ve 1905'te Harp Akademisi'nden kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu.
Osmanlı ordusundaki görevleri
Mezuniyetinin ardından Şam'da, ardından Selanik'te görev yaptı. 1911-1912 Trablusgarp Savaşı'nda ve 1912-1913 Balkan Savaşları'nda görev aldı; 1913'te Sofya'da ataşemiliter olarak bulundu.
Birinci Dünya Savaşı sırasında 1915'te Çanakkale Cephesi'nde Arıburnu ve Anafartalar muharebelerinde verdiği komutanlıkla tanındı. 1916'da Kafkas Cephesi'nde görev yaparak Muş ve Bitlis'in geri alınmasında yer aldı. 1918'de Yıldırım Orduları Grubu bünyesindeki 7. Ordu'nun komutanlığını yaptı; 30 Ekim 1918'de Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandı.
Millî Mücadele'nin başlangıcı
İşgal altındaki İstanbul'dan 9. Ordu Müfettişi olarak Anadolu'ya gönderilen Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı. Bu tarih Millî Mücadele'nin başlangıcı olarak kabul edilir.
22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi ile millî egemenliğe dayalı bir mücadelenin gerekliliği duyuruldu. Temmuz-Ağustos 1919'da Erzurum, Eylül 1919'da Sivas kongreleri toplandı ve mücadelenin örgütlenmesi sağlandı.
Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Kurtuluş Savaşı
23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı ve Mustafa Kemal Meclis Başkanı seçildi.
1921'deki Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Büyük Millet Meclisi tarafından kendisine Gazi unvanı ve Mareşal rütbesi verildi (19 Eylül 1921). 26 Ağustos 1922'de Büyük Taarruz başladı; 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi kazanıldı ve 9 Eylül 1922'de İzmir kurtarıldı.
Mudanya Ateşkesi (11 Ekim 1922) ve ardından 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ile yeni Türk devletinin sınırları uluslararası alanda tanındı.
Cumhuriyet'in ilanı
Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırıldı. 29 Ekim 1923'te cumhuriyet ilan edildi ve Mustafa Kemal ilk cumhurbaşkanı seçildi. Halifelik 3 Mart 1924'te kaldırıldı; aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitim birleştirildi. 1924 Anayasası kabul edildi.
İnkılapları
Medeni Kanun 17 Şubat 1926'da kabul edildi. 1 Kasım 1928'de Latin harflerine dayalı yeni Türk alfabesi kabul edildi ve 1928'den itibaren yaygınlaştırıldı.
Kadınlara 1930'da belediye seçimlerinde, 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı. 21 Haziran 1934 tarihli Soyadı Kanunu ile soyadı kullanımı yaygınlaştı. Türk Tarih Kurumu (1931) ve Türk Dil Kurumu (1932) bu dönemde kuruldu.
İlkeleri
Cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkeleri "Altı Ok" olarak bilinir; bu ilkeler 1937'de anayasaya girdi.
Ölümü ve anısı
Atatürk, 10 Kasım 1938'de İstanbul'daki Dolmabahçe Sarayı'nda hayatını kaybetti; ölüm saati olan 09.05, her yıl anma törenlerinde saygıyla anılır.
Naaşı, 10 Kasım 1953'te Ankara'da Anıtkabir'e taşındı.
Eğitimi
Wikidata kayıtlarına göre Mustafa Kemal Atatürk için kayıtlı eğitim bilgileri: Kara Harp Okulu, Manastır Askerî İdadisi, Mekteb-i Erkân-ı Harbiye ve Şemsi Efendi Mektebi.
Aldığı ödüller
- Aziz Aleksandr Nişanı
- İstiklal Madalyası
- Liyakat Madalyası
- Harp Madalyası
- İmtiyaz Madalyası
- Demir Haç
- III. Derece Askeri Liyakat Haçı
- Bronz Askerî Liyakat Madalyası
Sık sorulan sorular
Mustafa Kemal Atatürk hakkında kısa bilgi
Mustafa Kemal Atatürk (1881, Selanik - 10 Kasım 1938, İstanbul), Türk asker ve devlet adamıdır. Kurtuluş Savaşı'nın önderi, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu ve 29 Ekim 1923'ten ölümüne kadar ilk cumhurbaşkanıdır. 24 Kasım 1934'te Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kendisine "Atatürk" soyadı verilmiştir.
Mustafa Kemal Atatürk nerelidir?
Mustafa Kemal Atatürk, Selanik, Osmanlı İmparatorluğu doğumludur.
Mustafa Kemal Atatürk ne zaman öldü?
Mustafa Kemal Atatürk, 10 Kasım 1938 tarihinde Dolmabahçe Sarayı, İstanbul öldü. Doğum tarihi: 1881.
Atatürk'ün doğum tarihi nedir?
Mustafa Kemal Atatürk 1881 yılında Selanik'te doğdu. Kesin günü bilinmediği için 19 Mayıs 1881 resmî doğum tarihi olarak kabul edilir.
Atatürk ne zaman öldü?
10 Kasım 1938 sabahı İstanbul Dolmabahçe Sarayı'nda öldü. Ölüm saati olan 09.05 her yıl anma törenlerinde saygıyla anılır.
"Atatürk" soyadı ne zaman verildi?
24 Kasım 1934'te Türkiye Büyük Millet Meclisi kendisine "Atatürk" soyadını verdi.
Atatürk'ün anıt mezarı nerede?
Ankara'daki Anıtkabir'dedir. Naaşı 10 Kasım 1953'te buraya taşınmıştır.
Kaynaklar
Yorumlar
- Yorumlar yükleniyor…